Hoeveel pensioen bouw je op en waar zie je dat?
AOW, pensioen via je werk en wat je zelf regelt: hoe de opbouw werkt, wat jaren in het buitenland kosten en waar je je eigen bedragen vindt.

- Geschreven door
- Redactie GeldKoppie
- Gecontroleerd door
- Eindredactie GeldKoppie
- Geldig vanaf
- Geldig tot
Joris is 44 en werkte sinds zijn studie bij vijf werkgevers. Voor een van die banen woonde hij vier jaar in Canada. Sinds 2024 is hij zelfstandig. Elk jaar kwam er post van pensioenfondsen, en die ligt nog dicht in een la. Wat hij later krijgt? Geen idee. Joris bestaat niet. Aan hem laten we zien hoe de regels uitwerken, en wat er voor hem uitkomt, is geen advies voor jou.
Het antwoord eerst
Je pensioen komt uit de AOW van de overheid, uit pensioen dat je via je werk opbouwt en uit wat je eventueel zelf opzij zet. De eerste twee staan samen op mijnpensioenoverzicht.nl, waar je inlogt met DigiD. Voor de AOW levert elk jaar dat je verzekerd bent 2 procent op. Joris mist vier jaar en krijgt dus 8 procent minder: met de bedragen van 1 juli 2026 is dat voor een alleenstaande € 132,97 bruto per maand. Wat zijn pensioen via het werk later precies oplevert, kan niemand hem nu zeggen.
Waar komt je pensioen eigenlijk vandaan?
Onderop ligt de AOW, het basispensioen dat de overheid uitkeert zodra je de AOW-leeftijd bereikt. Wie in loondienst werkt, bouwt daarnaast meestal pensioen op via de werkgever: volgens de Rijksoverheid vallen ongeveer negen op de tien werknemers onder zo'n aanvullende regeling. Een plicht is dat alleen waar een bedrijfstakpensioenfonds verplicht is gesteld. Werkte je bij een baas zonder regeling, dan kwam er in die jaren alleen AOW bij. Wat je zelf regelt, bijvoorbeeld met een lijfrente, is de derde laag.
Bij Joris zit in elke laag een gat. Vier jaar Canada telt niet mee voor zijn AOW, een deel van zijn werkgeverspensioen staat verspreid over oude fondsen, en sinds 2024 betaalt niemand meer mee.
Hoe je AOW opbouwt, en wat een gat kost
De AOW-opbouw beslaat vijftig jaar: hij begint vijftig jaar vóór je AOW-leeftijd en eindigt op de dag dat de uitkering ingaat. Elk jaar waarin je verzekerd was, is 2 procent van het volledige bedrag waard. Verzekerd ben je in de regel zolang je in Nederland woont of werkt. Bij een vertrek naar het buitenland vervalt dat meestal, en ook een studie, stage of lange reis kan je verzekering laten stoppen; de SVB kan zeggen wat in jouw geval geldt. Wie wil blijven opbouwen, kan zich vrijwillig verzekeren, maar moet zich dan aanmelden binnen een jaar nadat de gewone verzekering is gestopt. Joris liet die termijn verlopen.
Ook wie pas op latere leeftijd naar Nederland kwam, mist jaren. Die kun je onder voorwaarden inkopen. Een van die voorwaarden: je vraagt het aan binnen tien jaar nadat je hier kwam wonen of werken.
Hoeveel de volledige AOW is, hangt af van je woonsituatie. Woon je alleen, dan is het sinds 1 juli 2026 € 1.662,16 bruto per maand. Ben je getrouwd of woon je samen, dan krijgt ieder € 1.139,39. Daarnaast bouw je vakantiegeld op, € 104,78 bruto per maand voor wie alleen woont en € 74,85 per persoon voor samenwoners, dat je in mei in één keer krijgt. Mis je AOW-jaren, dan wordt ook het vakantiegeld naar verhouding lager; dat staat in de AOW zelf. De SVB past de bedragen elk halfjaar aan en publiceert die van 1 januari 2027 eind december.
Wat vier ontbrekende AOW-jaren Joris kosten
Joris heeft 50 min 4 is 46 verzekerde jaren, goed voor 92 procent van de volledige AOW.
| Situatie | Volledige AOW per maand | Joris (92%) | Verschil per maand | Verschil per jaar, met vakantiegeld |
|---|---|---|---|---|
| Alleenstaand | € 1.662,16 | € 1.529,19 | € 132,97 | € 1.696,26 |
| Samenwonend, per persoon | € 1.139,39 | € 1.048,24 | € 91,15 | € 1.165,67 |
Aannames
- Fictieve persoon. Vier volle kalenderjaren niet verzekerd voor de AOW en niet vrijwillig verzekerd. Alle andere jaren tot zijn AOW-leeftijd wel verzekerd.
- AOW-bedragen en vakantiegeld per 1 juli 2026 volgens de SVB, gebruikt als bedragen van vandaag. Hoe hoog de AOW is als Joris die krijgt, weet niemand.
- Elk ontbrekend jaar kost 2 procent van het volledige bedrag (artikel 13 AOW). Het vakantiegeld gaat naar verhouding mee omlaag (artikel 29 AOW).
- Bruto bedragen, afgerond op centen. Wat netto overblijft, hangt af van loonheffing, heffingskortingen en zijn andere inkomen.
- Pensioen dat hij in Canada zelf heeft opgebouwd, valt buiten deze som.
Dat verschil blijft zolang hij AOW krijgt. Vanaf welke leeftijd dat is, ligt voor hem nog niet vast. De AOW-leeftijd beweegt mee met de levensverwachting van 65-jarigen die het CBS raamt, en wordt steeds vijf jaar van tevoren vastgelegd. Tot en met 2027 is hij 67 jaar, van 2028 tot en met 2032 is hij 67 jaar en 3 maanden. Wie vóór 1 oktober 1965 is geboren, weet dus wanneer de AOW ingaat. Joris is van 1982 en moet nog jaren wachten op dat antwoord.
Wat er in die enveloppen zit
Zolang je via een werkgever pensioen opbouwt, stuurt de uitvoerder je elk jaar uiterlijk op 30 september een Uniform Pensioenoverzicht, het UPO. Daarop staat wat je tot en met het jaar ervoor hebt opgebouwd. Na je vertrek krijg je volgens de AFM nog minstens eens in de vijf jaar een overzicht, tenzij je pensioen is overgedragen.
Sneller dan een la doorspitten is mijnpensioenoverzicht.nl. Inloggen gaat met DigiD, of vanuit een ander Europees land met een Europees erkend inlogmiddel. Je AOW en de pensioenen bij al je uitvoerders staan dan op één pagina. Niet alles is even vers: een uitvoerder moet zijn cijfers minstens drie keer per jaar bijwerken, en per uitvoerder zie je de datum van de laatste stand.
Voor het pensioen via je werk toont de site drie bedragen. Het middelste is wat er naar verwachting uitkomt. Links en rechts staan de uitkomsten bij een economie die flink tegen- of juist meezit. Ze zijn afgeleid uit 2.000 doorgerekende scenario's; in één op de twintig daarvan valt je pensioen nog onder het linkerbedrag, en even vaak boven het rechterbedrag. Loonsverhoging, een scheiding of andere wendingen in je eigen leven zitten er niet in.
De netto bedragen op de site zijn een grove schatting. Alle bruto uitkeringen worden samen belast alsof het één inkomen is, met daarbij de inkomensafhankelijke bijdrage voor de Zorgverzekeringswet. Vanaf je AOW-leeftijd rekent de site met de algemene heffingskorting; als die al op een andere uitkering wordt toegepast, houd je in werkelijkheid minder over. Aftrekposten, toeslagen en inkomen naast je pensioen blijven buiten beeld. Lijfrentes, beleggingen en banksparen ziet de site helemaal niet. Wat je zelf hebt geregeld, tel je er dus zelf bij op.
Dat kleine pensioen van die ene baan
Wie van baan wisselt, laat het opgebouwde pensioen meestal achter bij de oude uitvoerder. Vaak kun je de waarde laten overdragen naar de uitvoerder van je nieuwe werkgever. Bij kleine bedragen mag de oude uitvoerder dat zelf doen, zonder jouw toestemming, mits hij je erover informeert. Klein betekent in 2026 een ouderdomspensioen van meer dan € 2 en minder dan € 632,63 bruto per jaar. Tot en met € 2 per jaar hoeft een uitvoerder niets uit te keren.
Joris heeft daar niets aan. Als zelfstandige bouwt hij nergens pensioen op, dus er is geen nieuwe uitvoerder om het geld naartoe te sturen, en zijn kleine pensioenen blijven waar ze zijn. De Pensioenwet stelt hoge drempels voor afkoop vóór de pensioendatum. Bij een baan die vanaf 2018 is geëindigd, moeten minstens vijf jaar voorbij zijn, moet de uitvoerder minstens vijf keer vergeefs hebben geprobeerd het bedrag over te dragen, en moet Joris zelf instemmen. Voor banen die eerder eindigden, gelden oudere regels.
Twijfel je of een oude werkgever een pensioenregeling had, dan kan de servicedesk van mijnpensioenoverzicht.nl meezoeken. Zorg dat je weet waar je werkte en van welk jaar tot welk jaar. Een fonds kan na een fusie anders heten, en een pensioen dat je ooit hebt overgedragen of afgekocht, zie je bij de oude uitvoerder niet meer terug. Ben je kwijt waar je allemaal hebt gewerkt, dan helpt het verzekeringsbericht in Mijn UWV, waarin je arbeidsverleden staat.
Verandert er iets door het nieuwe pensioenstelsel?
De Wet toekomst pensioenen gaat over het pensioen dat je via je werk opbouwt, de tweede pijler. De AOW staat in een eigen wet; de opbouw van 2 procent per jaar en de koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting vallen buiten deze hervorming. Uiterlijk 1 januari 2028 moeten de oude werkgeversregelingen zijn omgezet. Wat al is opgebouwd, kan daarbij worden overgebracht naar de nieuwe regeling, wat invaren heet. Hoe de nieuwe regeling eruitziet en wanneer de overstap komt, beslissen werkgevers en de vertegenwoordigers van werknemers. In juli 2026 bouwde volgens het kabinet al ruim de helft van de Nederlanders pensioen op onder de nieuwe regels, of kreeg op basis daarvan een uitkering.
Je blijft gewoon opbouwen bij je werkgever. Anders is dat je beter kunt volgen hoeveel er voor je wordt ingelegd en hoe dat aangroeit. Omdat een groter deel van premie en rendement naar de uitkering gaat, verwacht de Rijksoverheid dat pensioenen vaker en eerder stijgen, maar ze kunnen ook dalen. Niet elke regeling verandert. Voor werknemers van 40 tot 55 jaar kan de overstap ongunstig uitvallen, omdat iedereen straks dezelfde premie betaalt en hun inleg minder jaren heeft om te groeien. Of zij compensatie krijgen, spreken werkgevers en werknemers af.
Misschien heb je gelezen dat je straks 10 procent van je pensioen in één keer kunt opnemen. Die wet is in juni 2026 door de Eerste Kamer aangenomen en in juli in het Staatsblad verschenen, maar hij geldt nog niet. De ingangsdatum moet nog bij koninklijk besluit worden vastgesteld. Het kabinet heeft de Eerste Kamer toegezegd dat dat uiterlijk 1 januari 2029 wordt. Kiezen kan alleen op het moment dat je pensioen ingaat. Over het opgenomen bedrag betaal je belasting, je maandpensioen wordt er blijvend lager door, en het hogere inkomen in dat jaar kan je toeslagen raken.
Zelfstandig: geen werkgever die meebetaalt
Als zzp'er bouw je gewoon AOW op zolang je in Nederland woont of werkt. Een werkgeverspensioen heb je niet, behalve in een paar beroepen met een verplichte regeling, zoals huisartsen en zelfstandige schilders. Al het andere regel je zelf. De fiscus helpt een handje: wie een pensioentekort heeft, mag premie voor een lijfrente aftrekken van zijn inkomen in box 1. Het plafond daarvoor heet de jaarruimte.
Voor 2026 kijk je naar je inkomen uit 2025 (artikel 3.127 Wet inkomstenbelasting 2001). Tel op: je winst uit onderneming vóór de ondernemersaftrek, je loon, je resultaat uit overige werkzaamheden en je belastbare periodieke uitkeringen. Van dat totaal telt hooguit € 137.800 mee, en daar gaat € 19.172 af. Over wat overblijft, de premiegrondslag, mag je 30 procent aftrekken, verminderd met een correctie voor pensioen dat je in 2025 via een werkgever opbouwde. Liet je in de tien jaar daarvoor ruimte onbenut, dan mag je daarvan in 2026 nog maximaal € 42.753 inhalen. Je precieze bedrag vind je met het Hulpmiddel Lijfrentepremie op belastingdienst.nl.
De jaarruimte van Joris voor 2026
€ 50.000 min € 19.172 geeft een premiegrondslag van € 30.828. Daarvan 30 procent is € 9.248,40. Joris mag in 2026 dus hooguit € 9.248 aan lijfrentepremie aftrekken. Hij hoeft dat bedrag niet vol te maken.
Aannames
- Fictieve zelfstandige, jonger dan de AOW-leeftijd. Winst uit onderneming over 2025 vóór ondernemersaftrek: € 50.000. Geen loon, resultaat uit overige werkzaamheden of periodieke uitkeringen in 2025.
- In 2025 geen pensioenopbouw via een werkgever, dus geen correctie.
- Artikel 3.127 Wet inkomstenbelasting 2001 zoals dat per 1 januari 2026 luidt. Onbenutte ruimte uit eerdere jaren niet meegeteld. Afgerond op hele euro's naar beneden.
Daar staat iets tegenover. Een lijfrenterekening telt niet mee voor box 3, maar het geld is niet vrij opneembaar. De uitkeringen moeten uiterlijk beginnen in het vijfde jaar na het jaar waarin je de AOW-leeftijd haalt, en die uitkeringen geef je dan op als inkomen. Haal je het geld er eerder af, dan is de hele afkoopsom belast, en ligt die boven € 5.513 (2026), dan komt er meestal revisierente bij van maximaal 20 procent. Geld voor een buffer of een verbouwing over een paar jaar hoort daar dus niet. Hoe box 3 met gewoon spaargeld omgaat, lees je in ons artikel over box 3 en spaargeld.
Wat niemand je kan vertellen
Hoe hoog je pensioen via het werk uiteindelijk wordt, hangt af van rente, rendementen en inflatie in alle jaren tot je pensioendatum. Of het de prijzen bijhoudt, is niet gegarandeerd, en ook de AOW-bedragen van over twintig jaar kent niemand. De drie bedragen op mijnpensioenoverzicht.nl geven een bandbreedte, geen belofte. Vast staat alleen wat je al hebt opgebouwd en hoeveel AOW-jaren je mist.
Joris maakt de la leeg
Joris logt in op mijnpensioenoverzicht.nl en schrijft per uitvoerder het bedrag op, met de datum van de stand. Daarna legt hij de laatste UPO's ernaast. Van zijn vijf werkgevers vindt hij er vier terug. Met de jaartallen van de vijfde baan belt hij de servicedesk van de site. Welke AOW-jaren precies ontbreken, vraagt hij na bij de SVB.
Met vragen over een eigen regeling kun je bij de uitvoerder terecht. Wie een plan op maat wil, heeft een onafhankelijke adviseur nodig.
Bronnen
- Sociale Verzekeringsbank
- Overheid.nl
- Rijksoverheid
- Tweede Kamer der Staten-Generaal
- Eerste Kamer der Staten-Generaal
- Staatsblad
- Mijnpensioenoverzicht.nl
- AFM
- Belastingdienst
- UWV
Correcties
Nog geen correcties.
Zie je een fout? Lees hoe we omgaan met correcties.