Minder vermogensbelasting in box 3: wat werkt?

Hoe box 3 spaargeld en beleggingen belast, met sommen voor 2026. Welke keuzes de belasting legaal verlagen, wat dat kost en welke trucs niet werken.

Stapel eurobiljetten die uit een envelop op een houten tafel steekt, met in een rond kader de toetsen van een rekenmachine.
Geschreven door
Redactie GeldKoppie
Gecontroleerd door
Eindredactie GeldKoppie
Geldig vanaf

Marieke (52) heeft € 95.000 op haar spaarrekening en leest overal dat de 'vermogensbelasting' spaarders uitkleedt. Erik (58) en Joyce (55) hebben samen € 60.000 gespaard en € 140.000 belegd, en twijfelen of ze dat anders moeten verdelen. Alle drie zijn verzonnen. Hun bedragen rekenen we uit met de regels van belastingjaar 2026, als voorbeeld en niet als advies.

Het antwoord eerst

Box 3 belast niet de rente die je echt krijgt, maar een rendement dat de Belastingdienst voor je aanneemt. Voor spaarders valt dat mee: Marieke betaalt over 2026 € 164. Erik en Joyce zijn door hun beleggingen € 1.341 kwijt. Lager wordt de rekening pas als je op 1 januari minder vermogen hebt, of als je aantoont dat je vermogen minder opleverde dan aangenomen. Schuiven rond de jaarwisseling, contant geld en de rekening van je minderjarige kind helpen niet. En wat wel helpt, kost vaak meer dan het oplevert.

Hoeveel box 3 betaal je over spaargeld?

Box 3 kijkt naar wat je bezit op 1 januari. Over 2026 gaat de Belastingdienst ervan uit dat banktegoeden 1,28 procent opleveren en beleggingen en andere bezittingen 6 procent. Schulden tellen voor 2,70 procent in je voordeel, maar alleen voor het deel boven € 3.800 per persoon. Die 6 procent ligt vast. De twee andere percentages zijn voorlopig en worden begin 2027 vastgesteld, dus de bedragen hieronder kunnen nog een paar euro verschuiven.

Het heffingsvrije vermogen is € 59.357 per persoon en € 118.714 voor fiscale partners samen. Dat bedrag gaat niet van het rendement af. De Belastingdienst berekent welk deel van je vermogen boven de vrijstelling uitkomt en belast datzelfde deel van het aangenomen rendement, tegen 36 procent. Wie alleen spaargeld heeft, kan het korter uitrekenen: ongeveer 0,46 procent van het bedrag boven de vrijstelling.

RekenvoorbeeldGeen persoonlijk advies

Box 3 over 2026 voor een alleenstaande met alleen spaargeld

Spaargeld op 1 januariBoven de vrijstellingBox 3 over 2026
€ 50.000€ 0€ 0
€ 70.000€ 10.643€ 48
€ 95.000 (Marieke)€ 35.643€ 164
€ 150.000€ 90.643€ 417

Aannames

  • Geen fiscale partner. Het hele bedrag staat op 1 januari 2026 op een spaarrekening; geen beleggingen en geen schulden in box 3.
  • Regels 2026: heffingsvrij vermogen € 59.357, rendement banktegoeden 1,28% (voorlopig), tarief 36%.
  • Rekenmethode van de Belastingdienst; bedragen naar beneden afgerond op hele euro's.

Marieke betaalt dus nog geen 0,2 procent over haar hele saldo. Die 36 procent klinkt fors, maar ze gaat over een aangenomen rendement van 1,28 procent, en alleen over het deel boven de vrijstelling.

Ik beleg ook. Waarom betaal ik zoveel meer?

Omdat de Belastingdienst op beleggingen bijna vijf keer zoveel rendement aanneemt als op spaargeld. Bij Erik en Joyce is dat goed te zien.

RekenvoorbeeldGeen persoonlijk advies

Erik en Joyce: hetzelfde vermogen, anders samengesteld

SituatieAangenomen rendementBox 3 over 2026
€ 60.000 sparen, € 140.000 beleggen€ 9.168€ 1.341
Alles op de spaarrekening€ 2.560€ 374

Aannames

  • Fictief stel, het hele jaar fiscale partners. Samen € 200.000 in box 3 op 1 januari 2026, geen schulden.
  • Regels 2026: heffingsvrij vermogen samen € 118.714, banktegoeden 1,28% (voorlopig), beleggingen 6% (vastgesteld), tarief 36%.
  • Rekenmethode van de Belastingdienst; bedragen naar beneden afgerond op hele euro's.

Bijna duizend euro per jaar verschil. Toch zegt dat weinig over de vraag of beleggen voor hen zinvol is. Brengt een portefeuille over een reeks jaren een paar procent per jaar meer op dan de spaarrekening, dan is box 3 daar ruim van betaald. Zeker is dat niet. Volgens de AFM kun je een deel of zelfs al je inleg verliezen, en is beleggen iets voor geld dat je minstens drie tot vijf jaar kunt missen.

We zijn fiscale partners. Maakt de verdeling uit?

Partners krijgen samen twee keer de vrijstelling, ook als al het geld op naam van één van beiden staat. Het belaste deel mogen ze in de aangifte verdelen zoals ze willen, als het samen maar op 100 procent uitkomt. Aan de box 3-belasting zelf verandert dat niets. Of Erik alles opgeeft of ze het delen, samen blijft het € 1.341.

De rest van de aangifte kan wel veranderen. Het box 3-inkomen telt mee in het verzamelinkomen van de partner die het opgeeft, en de algemene heffingskorting en de ouderenkorting worden op dat verzamelinkomen afgebouwd. Stel dat Joyce, die de AOW-leeftijd nog niet heeft, € 45.000 verdient. Haar algemene heffingskorting slinkt boven een verzamelinkomen van € 29.736 met 6,398 cent per euro, dus elke euro box 3-inkomen op haar naam kost haar 6,398 cent korting. Het hele box 3-inkomen van € 3.725 bij haar onderbrengen kost dan ongeveer € 238 extra. Verdient Erik meer dan € 78.426, dan is zijn algemene heffingskorting al nul en kost datzelfde bedrag op zijn naam niets extra. Bij een partner met weinig inkomen kan het juist andersom uitpakken, omdat een korting dan iets heeft om mee te verrekenen. Ook de drempels voor de aftrek van zorgkosten en giften hangen van het inkomen af.

De Belastingdienst noemt een andere verdeling alleen mogelijk 'voordeliger', zonder het voor te rekenen. In het aangifteprogramma kun je twee verdelingen naast elkaar zetten voordat je verstuurt.

Wat maakt de rekening wel lager, en wat kost dat?

Wat werkt, komt neer op minder vermogen in box 3 op 1 januari, of vermogen dat de wet vrijstelt. Voor 2026 ligt die datum achter ons. Wat je nu doet, telt vanaf 1 januari 2027, en de box 3-bedragen voor dat jaar zijn nog niet gepubliceerd.

De bekendste route is aflossen op de hypotheek van je eigen huis. Die schuld valt in box 1, dus wat je aflost verdwijnt uit box 3. Lost Marieke € 25.000 af, dan zakt haar box 3 met de regels van 2026 van € 164 naar € 48 per jaar. Het grotere voordeel zit in de rente die ze niet meer betaalt; dat rekenden we uit in ons artikel over extra aflossen of beleggen. Daar staat tegenover dat het geld daarna in de stenen zit. Wil ze het terug, dan moet ze opnieuw lenen of het huis verkopen, en als buffer voor een kapotte wasmachine of een tijd zonder werk telt het niet meer.

Met een schuld die wél in box 3 valt, zoals een persoonlijke lening, gebeurt iets wat weinig mensen verwachten. Box 3 rekent die schuld voor 2,70 procent mee, spaargeld maar voor 1,28 procent. Iemand met € 100.000 spaargeld en een lening van € 20.000 betaalt over 2026 € 88. Lost hij de lening af met zijn spaargeld, dan wordt het € 95. Aflossen kan dan nog steeds verstandig zijn, maar het voordeel zit in de rente die je niet meer aan de geldverstrekker betaalt.

Schenken helpt alleen als het geld echt van een ander wordt. Aan je minderjarige kind schenken verandert niets, want de wet telt het vermogen van een kind onder de 18 op bij de ouder met het gezag. Bij een volwassen kind scheelt het met de regels van 2026 € 46 per jaar per geschonken € 10.000, als je daarna met spaargeld nog boven de vrijstelling zit. Je krijgt het geld niet terug als je het later zelf nodig hebt, en bij je kind telt het voortaan mee. Wat schenken en aflossen rond deze jaarwisseling scheelt, staat in ons artikel over schenken of aflossen vóór 31 december.

Lijfrente is de route met de meeste voorwaarden. Een lijfrenteverzekering of -rekening waarvan de premie aftrekbaar is, valt in box 1 in plaats van box 3, en de inleg trek je af. Dat kan alleen bij een pensioentekort, bijvoorbeeld als je werkgever weinig of geen pensioen voor je opbouwt. Het geld zit vast tot de uitkering, en over die uitkering betaal je later belasting. Wie eerder afkoopt, betaalt belasting over de afkoopsom en meestal ook revisierente.

Groene spaar- en beleggingsproducten zijn in 2026 nog tot € 26.715 per persoon vrijgesteld. Volgens het Belastingplan 2026 zakt dat op 1 januari 2027 naar € 200, en per 2028 vervallen vrijstelling en heffingskorting.

Mijn vermogen leverde minder op. Betaal ik dan minder?

Ja, als je dat aantoont. De wet kent daarvoor een tegenbewijsregeling: was je werkelijke rendement lager dan wat de Belastingdienst aanneemt, dan wordt dat lagere rendement belast. Vanaf belastingjaar 2025 geef je het op in de aangifte, voor eerdere jaren met een formulier. Het is vrijwillig, en je betaalt nooit meer dan volgens het aangenomen rendement.

Een heffingsvrij vermogen is er bij deze berekening niet, en werkelijk rendement is ruimer dan de rente op je afschrift. Ook een koersstijging van aandelen of fondsen die je niet hebt verkocht telt mee, net als dividend. Rente op een schuld in box 3 mag eraf, aan- en verkoopkosten niet. Een negatieve uitkomst wordt nul, en een verlies neem je niet mee naar een later jaar.

Voor spaarders levert dit zelden iets op, schrijft de Belastingdienst. Bij Marieke telt over 2026 € 456 als belast inkomen. Alleen als haar rente over 2026 daaronder blijft, ruwweg een half procent van haar saldo, heeft opgeven zin. Bij beleggers ligt het anders. Gaan de fondsen van Erik en Joyce in een jaar flink onderuit, dan kan hun werkelijke rendement onder nul zakken en betalen ze over dat jaar geen box 3. In een goed beleggingsjaar werkt het niet andersom.

Welke trucs werken niet?

Vlak voor 1 januari beleggingen verkopen en in januari terugkopen. Daar is artikel 5.24 van de Wet inkomstenbelasting 2001 voor geschreven. Valt het heen en weer schuiven binnen één aaneengesloten periode van drie maanden met 1 januari erin, dan negeert de Belastingdienst het. Voor een lening die alleen over de jaarwisseling heen loopt, geldt hetzelfde. De enige uitzondering is een zakelijke reden die je aannemelijk maakt.

Contant geld in huis. Het telt als banktegoed, net als cadeaubonnen en het saldo op een chipkaart. Alleen de eerste € 672 per persoon is vrijgesteld, of € 1.344 voor partners.

Geld op naam van je partner zetten. Partners hebben één gezamenlijke vrijstelling en één gezamenlijke grondslag, en de verdeling kies je toch al in de aangifte.

Een openstaande belastingaanslag als schuld opgeven. Belastingschulden tellen in box 3 in de regel niet mee, met erfbelasting als uitzondering. Het geld waarmee je de aanslag gaat betalen, telt wel.

Spaargeld over meer banken verdelen. Voor box 3 maakt het niets uit. Voor de zekerheid soms wel: de depositogarantie dekt volgens DNB € 100.000 per persoon per bank, en tegoeden bij verschillende merknamen van één bank tellen samen.

Wat verandert er na 2026?

De box 3-bedragen voor 2027 stonden op 22 november 2026 nog niet bij de Belastingdienst. Over het Belastingplan 2027 stemt de Eerste Kamer volgens een indicatieve planning op 15 december 2026. Een verlaging van het heffingsvrije vermogen stond eerst in de plannen, maar is sinds 3 november 2026 van tafel.

De Wet werkelijk rendement box 3, die belasting over het echte rendement moet invoeren, nam de Tweede Kamer op 12 februari 2026 aan. De Eerste Kamer stemt er pas over na de behandeling van een aanvullend wetsvoorstel dat het kabinet op 3 november indiende. Daarin schuift het kabinet de start van het nieuwe stelsel een jaar op, naar 1 januari 2029. Of 2028 haalbaar was, betwijfelden onder meer de Belastingdienst en de Raad van State. Wie geld nu voor tien of twintig jaar vastzet om box 3 te ontlopen, weet niet onder welk stelsel het straks weer vrijkomt.

Waar staan je eigen cijfers?

Je aangifte over 2025 laat zien wat je op 1 januari 2025 bezat en hoeveel box 3 je betaalde. In Mijn Belastingdienst zie je op je voorlopige aanslag 2026 waar de Belastingdienst dit jaar mee rekent. Het jaaroverzicht van je bank vermeldt de ontvangen rente, dat van je beleggingsrekening de waarde aan het begin en eind van het jaar en de dividenden. Hoeveel je boetevrij mag aflossen, staat in je hypotheekvoorwaarden.

Gaat het om grote bedragen, een lijfrente of de verdeling tussen partners, dan kan een belastingadviseur het met jouw gegevens doorrekenen. De sommen van Marieke, Erik en Joyce laten zien hoe box 3 werkt, niet wat het voor jou betekent.

Bronnen

  • Belastingdienst
  • Overheid.nl
  • Staatsblad
  • Eerste Kamer der Staten-Generaal
  • Tweede Kamer der Staten-Generaal
  • Rijksoverheid
  • De Nederlandsche Bank
  • AFM

Correcties

Nog geen correcties.

Zie je een fout? Lees hoe we omgaan met correcties.